พ่อเลี้ยงใจ คำมูล กับพิธีกินเลี้ยงปีใหม่ชาวเขา

เรื่องเล่าจากประสบการณ์ตรงของเศรษฐีเกษตรภาคเหนือ

เช้าวันหนึ่งช่วงปลายปี อากาศเชียงใหม่ยังเย็นพอให้เห็นไอหมอกลอยต่ำเหนือแปลงผัก
ผมได้นั่งฟังเรื่องเล่าจาก พ่อเลี้ยงใจ คำมูล
ชายที่หลายคนในแวดวงเกษตรภาคเหนือรู้จักดี ในฐานะผู้เชื่อมโยงผลผลิตจากชาวไทยภูเขา สู่ตลาดใหญ่ทั่วประเทศ

แกไม่ได้เริ่มต้นด้วยตัวเลขกำไร
แต่เริ่มต้นด้วยคำพูดสั้น ๆ ว่า

“บางปี ชีวิตมันราบรื่นเกินไป จนอดคิดไม่ได้ว่าอาจมีอะไรบางอย่างคอยคุ้มอยู่”

จากไร่ผักสู่พิธีกรรมบนดอย

พ่อเลี้ยงใจเล่าว่า ตลอดหลายสิบปีที่ทำธุรกิจพืชผักและผลผลิตทางการเกษตร
สิ่งที่ทำให้แกแตกต่างจากพ่อค้าคนอื่น ไม่ใช่ทุน
แต่คือ ความสัมพันธ์กับชุมชนชาวเขา

ทั้งม้ง ลาหู่ อาข่า
หลายหมู่บ้านในภาคเหนือ แกไม่ได้ไปในฐานะ “ผู้รับซื้อ”
แต่ไปในฐานะ “คนคุ้นเคย”

หนึ่งในสิ่งที่แกถูกเชิญอยู่เสมอ คือ
พิธีกินเลี้ยงปีใหม่ของชาวเขา

พิธีที่ไม่ได้จัดเพื่อโชว์
ไม่ได้จัดเพื่อขายความศรัทธา
แต่เป็นพิธีที่คนในชุมชนทำกันจริง ๆ มานาน

พิธีกินเลี้ยงที่ไม่ได้มีแค่อาหาร

อาหารในพิธีเรียบง่าย
เนื้อหมู ข้าว พืชผลจากไร่ของแต่ละบ้าน
แต่สิ่งที่พ่อเลี้ยงใจจำได้แม่น คือ “บรรยากาศ”

“มันไม่เหมือนงานเลี้ยงทั่วไป
ทุกคนกินด้วยกัน หัวเราะด้วยกัน ไม่มีใครใหญ่กว่าใคร”

แกบอกว่า ก่อนเริ่มกิน จะมีการกล่าวขอพรจากผู้อาวุโส
ขอให้ปีใหม่ผ่านไปโดยไม่มีโรคภัย
ขอให้พืชผลอุดม
ขอให้ครอบครัวไม่แตกแยก

ไม่มีคำว่าโชคลาภตรง ๆ
แต่ทุกอย่างฟังดูเหมือนกำลังวางใจคนให้ “อยู่เป็น”

พิธีมงคลให้โชค ความโชคดีที่ตามมาแบบไม่ตั้งใจ

สิ่งที่น่าสนใจคือ หลังจากปีที่พ่อเลี้ยงใจเข้าร่วมพิธี
ธุรกิจหลายอย่างกลับเดินหน้าอย่างราบรื่น

ไม่ใช่รวยพรวด
ไม่ใช่ฟลุคได้เงินก้อน
แต่เป็นความต่อเนื่องแบบแปลก ๆ

“ลูกน้องไม่ป่วยหนัก
รถขนผักไม่ค่อยเสีย
คู่ค้าก็ไม่เบี้ยว”

แกหยุดพูดไปครู่หนึ่ง ก่อนจะเสริมว่า

“จะเรียกว่าโชคก็ได้
จะบอกว่าเป็นผลจากความสัมพันธ์ก็คงไม่ผิด”

ผมเองฟังแล้วยังไม่กล้าฟันธง
ไม่รู้ว่าเป็นความบังเอิญ หรือเป็นพลังของพิธีจริง ๆ

สุขภาพใจและสุขภาพกายที่หลายคนพูดตรงกัน

อีกเรื่องที่หลายคนในชุมชนพูดเหมือนกัน คือ
คนที่ร่วมพิธี มักไม่เจ็บป่วยหนักในปีนั้น

พ่อเลี้ยงใจไม่ได้อ้างสรรพคุณ
แต่เล่าว่า การได้กิน ได้คุย ได้หัวเราะ
มันเหมือนปลดอะไรบางอย่างออกจากใจ

“บางที สุขภาพดี
อาจเริ่มจากใจที่ไม่เครียด”

ประโยคนี้ฟังดูธรรมดา
แต่พอออกจากปากคนที่ผ่านวิกฤตธุรกิจมาหลายรอบ
มันกลับมีน้ำหนักแปลก ๆ

พิธีมงคลให้โชค เรื่องเล่าที่ไม่อยากชวนเชื่อ แต่อยากให้ฟัง

พ่อเลี้ยงใจทิ้งท้ายไว้ชัดเจนว่า
แกไม่ได้อยากให้ใครเชื่อ
ไม่ได้อยากให้ใครทำตาม

“แค่อยากเล่าว่า
บางอย่างที่เราไม่เข้าใจ
มันอาจไม่ได้ไร้เหตุผลเสมอไป”

ผมนั่งคิดอยู่พักใหญ่
ไม่รู้ว่าพิธีกินเลี้ยงปีใหม่ของชาวเขา
ให้โชคจริงหรือไม่

แต่ที่แน่ ๆ
มันทำให้คนที่เข้าร่วม รู้สึกว่าไม่ได้อยู่คนเดียวบนโลกนี้

และบางที…
ความรู้สึกแบบนั้น อาจเป็นจุดเริ่มต้นของปีที่ดีจริง ๆ ก็ได้